Etkilemek ve Etkilenmek

okyanusta bir damlaToplumsal davranışlar bizim karakterimizin bir yansımasıdır. İster kabul edelim ister etmeyelim birbirimizden gerek pozitif gerekse negatif anlamda etkileniyoruz. Burada önemli olan etkilemek ve etkilenmek ile ilgili farkındalık geliştirmemiz.

*Yıllar önce yurtdışına ilk çıkışımdı. Karla kaplı bir caddede yabancı arkadaşımla birlikte karşıdan karşıya geçeceğiz ve soldan bir araç geliyor. Ben tabii ki hemen durdum ama arkadaşım istifini bozmadan yürümeye devam etti. Dur demeye fırsat kalmadan araç yavaşça önümüzde durdu, bir de gülümseyerek geçmemizi işaret etti. Şaşkınlığımın sebebini ancak ülkemizde yaşayanlar  anlar 🙂

*Uzunca bir süredir sigarayı bırakmaya çalışan arkadaşım geçenlerde benden tavsiye istedi. Birlikte olmaktan keyif aldığı ancak çok sigara içen arkadaş grubu olduğunu, fakat onlarla birlikteyken bırakın sigara içmemeyi günlük içtiğinden daha fazla sigara içtiğini itiraf etti. Bu durumda ne yapmalıydı?

* Çay içmek için oturduğum simitçide yan masadakilerin konuşmasına istemeden kulak misafiri oldum. Yaşlıca olan bey eşi olduğunu düşündüğüm hanıma sızlanıyordu. “..ne yapayım, herkes hala tüplü TV mi seyrediyorsun diyor, gülüyor, daha fazla rezil olmak istemiyorum. Taksitle alırız..”

Bir düşünün, toplumun başarı ve itibar kavramlarından nasıl etkileniyoruz? Sahip olduğumuz değerler nasıl değişiyor?   Kendimizin farklı olduğunu, hep iyi ve olumlu şeyleri bizim, olumsuz ya da uygun olmayanları başkalarının yaptığını düşünsek de  yaşadığımız toplumda geçerli davranış modelleri ne ise biz de zaman içerisinde ona uyum sağlıyoruz. Aksi taktirde saf, aşırı iyi niyetli, düzene uyum sağlamakta zorlanan, ütopik, vb gibi çeşitli sıfatlara sahip oluyoruz.

Size bir örnek daha: Yabancı bir arkadaşım birkaç senedir İstanbul’da yaşıyor ve öğretmenlik yapıyor. Okulların yeni açıldığı dönemdeki bir sohbetimiz sırasında çeşitli şikayetleriyle birlikte, bir an önce yarı yıl tatilinin gelmesini beklediğini ve çok yorulduğunu söyledi. Şaşkınlıkla daha okullar açılalı daha bir kaç hafta oldu bu ne hız dediğimde. Aldığım yanıt beni oldukça üzdü “..elbette bizim ülkemizde bu kadar tatil yok. Ama burası Türkiye..” dedi. Birkaç sene gibi bir zamanda onun algı ve davranışları da mutasyona uğramış ve bizden biri olmuştu. Peki burada sorumlu kim o mu bu toplumu oluşturan bizler mi?

Tabii niyetim moral bozmak he rşey kötüye gidiyor demek değil. Aksine her birimizin davranışlarının nedenli önemli olduğunu vurgulamak. Önemli olanın küçük damlaların büyük göller oluşturabileceğine inanmak olduğunu hatırlatmak. Yaşadıklarımızı  farkında olarak yaşamamız için bir sebep göstermek. Bunun için de güzel bir örneğim var hayatın içinden hem de yakın zamandan:

Birkaç ay önce bir arkadaşım işi gereği şehir değiştirdi. Yeni yeriniz nasıl dediğimde. İlk verdiği yanıt: “..inanmayacaksın ama karşıdan karşıya geçerken yaya geçidinde araçlar yayaya yol veriyor”  oldu….

O şehir ülkemizde  değildir varsayımında bulunmayın hemen. Evet öyle bir yer var ve o yer batı Karadeniz’de şirin bir ilçe 🙂 🙂

 

Resmi tıkladığınızda bir video ile karşılacaksınız. Bu videoda izleyecekleriniz, karar verme süreçlerimizin nasıl da farkında olmadan etkilendiğinin bir kanıtı.

Asch Test

*Asch deneyi, 1953’de yayımlanan insanın karar verme sürecinde, çevresinin etkisinin ne denli önemli olduğunu anlamaya çalışan deneydir.